Hiện nay, việc thi công hoàn thiện một căn nhà gỗ mít đúng chuẩn gặp nhiều khó khăn do nguồn gỗ già cỗi ngày càng khan hiếm, quy trình tuyển chọn và xử lý gỗ kéo dài hàng năm trời. Bài viết này sẽ phân tích sâu những lý do khiến gỗ mít khó tìm, cách nhận biết cây gỗ đủ tuổi làm nhà và những rủi ro về tiến độ thường gặp khi thi công. Đồng thời làm rõ các yếu tố đẩy chi phí lên cao, giúp quý gia chủ có cái nhìn thực tế để chuẩn bị ngân sách và kế hoạch làm nhà phù hợp nhất.
Đặc điểm gỗ mít đạt chuẩn làm nhà
Gỗ mít dùng để dựng nhà gỗ mít, đặc biệt là làm các cấu kiện chịu lực chính như cột cái, cột quân, phải là dòng mít ta trồng tại vườn đồi. Cây mít phải có tuổi đời ít nhất từ 30 đến 50 năm, tốt nhất là trên 60 năm để đảm bảo lõi gỗ đã già đanh, không còn non mềm.
Về hình thức, gỗ mít đạt chuẩn khi xẻ ra phải có màu vàng tươi như nghệ, để lâu chuyển sang màu đỏ sẫm cánh gián rất đẹp mắt. Mùi hương của gỗ phải thơm nhẹ tự nhiên, gợi cảm giác ấm cúng, thư thái, rất phù hợp cho không gian thờ tự linh thiêng.
Về cơ lý, thớ gỗ mít chuẩn rất mịn, ít giác (phần vỏ mềm), chất gỗ mềm dẻo dễ đục chạm nhưng lại có độ ổn định cao, ít bị nứt nẻ chân chim. Đặc biệt, gỗ mít ta có khả năng kháng mối mọt tự nhiên rất tốt mà không cần dùng nhiều hóa chất bảo quản độc hại.
Khó khăn trong thi công nhà gỗ mít
Khó khăn thi công nhà gỗ mít tốn thời gian dài và chi phí cao do khan hiếm gỗ cùng kỹ thuật phức tạp như sau:
Thời gian chọn và chuẩn bị gỗ kéo dài
Tìm nguồn gỗ mít đạt chuẩn thường mất nhiều tháng đến cả năm vì cây đủ tuổi nằm rải rác khắp nơi, khó gom đủ bộ cột kèo đồng đều về kích thước và màu vân. Quá trình chuẩn bị bao gồm bốc tách cây tại vườn, vận chuyển về xưởng và xếp bãi thoáng để kiểm tra chất lượng từng phôi. Nếu thiếu dù chỉ 1-2 cây cột cái, toàn bộ tiến độ phải dừng lại chờ tìm bù.
Việc phân loại gỗ theo bản vẽ thiết kế càng làm khâu này kéo dài thêm. Thợ thường phải đi nhiều tỉnh như Bắc Giang, Hưng Yên, Thái Nguyên mới tìm được cây mít già có thân thẳng, ít u bướu. Chi phí đi lại, kiểm tra thực địa và thương lượng giá với chủ vườn cũng tăng theo thời gian tìm kiếm kéo dài này. Gia chủ cần kiên nhẫn từ giai đoạn đầu, vì khâu chuẩn bị quyết định 50% chất lượng tổng thể công trình sau này.
Chi phí cao do khan hiếm
Giá trị của nhà gỗ mít nằm ở sự khan hiếm, tìm được cây gỗ mít già đúng chuẩn đã khó, xử lý để gỗ không cong vênh còn mất nhiều công sức và thời gian hơn. Ngoài tiền mua gỗ, công trình còn phát sinh các khoản như vận chuyển nhiều chặng từ vườn về xưởng, hao hụt do loại bỏ phần giác, tom xấu khi xẻ.
Tham khảo giá thị trường, một căn nhà 3 gian gỗ mít (12 cột) hiện nay có mức đầu tư lên tới hàng tỷ đồng, chưa kể phần phát sinh nếu muốn đục chạm cầu kỳ. Chính vì vậy, chi phí hoàn thiện thường cao gấp rưỡi so với các loại gỗ thông dụng khác cùng quy mô. Phần nhân công cũng đội giá lên vì thợ phải xử lý từng thớ gỗ xoắn, canh mộng nhiều lần cho khít.
Do đó, nhiều gia chủ chọn phương án thực tế hơn là làm nhà theo lối cổ truyền nhưng kết hợp gỗ mít với loại gỗ khác (như lim, xoan) để vừa túi tiền mà vẫn giữ được nét đẹp truyền thống. Gia chủ nên cân nhắc kỹ ngân sách trước khi quyết định làm cả nhà bằng gỗ mít hay chọn giải pháp kết hợp hiệu quả hơn.
>> Xem thêm: Làm nhà gỗ giá rẻ – Rủi ro lớn cần tránh xa
Lý do nguồn gỗ mít khan hiếm
Hiện nay, việc tìm kiếm vật liệu đủ tiêu chuẩn để dựng nhà gỗ mít đang gặp nhiều trở ngại lớn, xuất phát từ thực trạng nguồn cung trong nước lẫn nhập khẩu dưới đây:
Ít cây mít đủ tuổi gỗ
Ngày nay, nguồn gỗ để làm nhà gỗ mít đạt chuẩn không còn dồi dào. Phần lớn cây mít hiện được trồng theo hướng lấy quả (giống ghép/cao sản). Thân gỗ thường mềm, xốp, nhiều giác nên không phù hợp làm các cấu kiện chịu lực như cột cái, xà kèo, kẻ truyền.
Trong khi đó, nhà gỗ cổ truyền cần gỗ từ cây mít cổ thụ, có độ đanh và ổn định tốt hơn để đảm bảo độ bền, khít mộng khi lắp dựng. Những cây đạt chuẩn còn lại thường nằm rải rác trong vườn nhà dân. Quy cách và màu vân không đồng đều, khiến việc gom đủ một bộ gỗ cho cả công trình thành khâu khó nhất. Hệ quả là thời gian chuẩn bị vật liệu kéo dài. Chi phí thu mua, vận chuyển, tuyển chọn tăng lên và tiến độ thi công cũng khó chủ động hơn.
Nhập khẩu gỗ mít không ổn định
Một lựa chọn khác của nhiều gia chủ là dùng gỗ mít nhập khẩu, nhưng thực tế chất lượng thường không đồng đều theo từng lô hàng. Có lô gỗ nhìn đẹp khi mới về xưởng nhưng khi đưa vào gia công lại phát sinh chênh lệch về màu gỗ, vân thớ và độ ổn định. Khi vật liệu không đồng đều, đơn vị thi công thường phải tuyển chọn kỹ hơn, loại bỏ nhiều phôi không đạt, hoặc phải chờ bổ sung lô khác để bù quy cách, từ đó tiến độ và chi phí dễ bị đội lên.
Sự thiếu ổn định này cũng làm khâu dự toán và cam kết chất lượng trở nên thận trọng hơn, nhất là với các cấu kiện chịu lực như cột, kèo, xà. Nếu gia chủ chốt vật liệu quá sớm khi chưa xem trực tiếp mặt gỗ hoặc chưa có đủ quy cách, rủi ro rất dễ xảy ra, dẫn đến phải điều chỉnh phương án hoặc kéo dài thời gian chuẩn bị.
Quy trình xử lý gỗ mít làm nhà kéo dài
Nhà gỗ mít thường không thể mua nhanh làm ngay, vì phải có thời gian chọn gỗ và kiểm tra từng cây cho đúng quy cách theo bản vẽ. Khi gỗ về xưởng, thợ còn phải bốc tách, vận chuyển, xếp bãi cho thoáng, đánh dấu phôi rồi mới cắt pha cho từng cấu kiện. Nếu thiếu vài cây đạt chuẩn, công trình dễ bị chậm để tìm gỗ bù cho đồng bộ màu vân và kích thước.
Gỗ mít cần phơi hong tự nhiên khá lâu (thường là 1-3 năm) để gỗ ổn định rồi mới gia công mộng và lắp dựng. Nếu làm gấp khi gỗ chưa khô già, nguy cơ co ngót, nứt mộng hoặc vênh cấu kiện sau khi dựng khung sẽ tăng lên. Vì phải phơi lâu, đơn vị thi công cần có bãi chứa, cách quản lý độ ẩm và vốn lưu gỗ lâu hơn, nên tiến độ và chi phí đều cao.
Hy vọng bài viết trên đã giúp quý gia chủ hiểu rõ hơn về những khó khăn thực tế khi làm nhà gỗ mít, từ khâu tìm gỗ đến thi công và kiểm soát chi phí. Nếu quý gia chủ đang ấp ủ dự định dựng một nếp nhà gỗ để thờ tự hoặc an dưỡng tuổi già, có thể tham khảo Nhà Gỗ Phúc Lộc hoặc Kiến Trúc Phúc Lộc – đơn vị này hỗ trợ tư vấn cụ thể từ quy mô (3 gian/5 gian), diện tích đất, công năng sử dụng, mức chạm khắc đến ngân sách dự kiến, giúp định hướng phương án phù hợp và tối ưu chi phí ngay từ đầu.
Thông tin về nhà gỗ Phúc Lộc
Số điện thoại: 0973812666
Nhận tư vấn thiết kế: Th.s kiến trúc sư Nguyễn Huy Khiêm
Xưởng sản xuất: xã Hạ Bằng, Tp Hà Nội (dưới chân núi chùa Tây Phương)
>Tham khảo thêm video về nhà gỗ truyền thống Bắc Bộ
>Tham khảo thêm những dự án nhà gỗ đẹp